Een bloeddrukmeter in de tas en aan de slag: somatiek en leefstijl bij BuurtzorgT

Mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen leven gemiddeld tien tot twintig jaar korter dan de algemene bevolking, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. Lichamelijke aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en luchtwegaandoeningen, spelen daarbij een grote rol.

Jan-Willem de Lange, verpleegkundig specialist GGZ bij BuurtzorgT in Groningen Centrum Oost, ziet hoe moeilijk het voor sommige cliënten is om passende lichamelijke zorg te krijgen. “Veel mensen die bij ons in zorg zijn, hebben op meerdere levensgebieden moeite om goed te functioneren”, vertelt hij. “Dan is het soms te veel gevraagd om zelfstandig aan een leefstijlprogramma mee te doen of de juiste zorg te organiseren.”

Ook de reguliere gezondheidszorg sluit volgens Jan-Willem lang niet altijd aan bij wat deze cliënten nodig hebben. Hierdoor krijgen lichamelijke problemen soms pas laat aandacht.

En dat terwijl juist bij deze doelgroep veel winst te behalen valt. Aandacht voor lichamelijke gezondheid kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven en biedt ook kansen voor psychisch herstel.

Ook Lotte, ouderenpsychiater bij BuurtzorgT in Amsterdam-Oost, besteedt veel aandacht aan lichamelijke gezondheid. Ze bezoekt haar cliënten voornamelijk thuis en kijkt daar hoe het met hen gaat.

Sinds Somatiek en Leefstijl een vaste plek hebben in PUUR., merkt ze dat ze gerichter en systematischer vragen stelt. “Ik klap bij iemand thuis mijn laptop open en loop de vragen uit het dossier samen door. Dan vraag ik naar slaap, voeding, beweging en lichamelijke klachten.”

Het gaat om heel gewone vragen. Hoe laat gaat iemand naar bed? Hoeveel beweegt iemand eigenlijk? Hoe ziet het eetpatroon eruit? En wat speelt er verder op lichamelijk gebied? Volgens Lotte helpt het dossier haar om onderwerpen aan te kaarten die anders gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnen.

Vooral bij ouderen is die aandacht belangrijk. Naast psychische klachten spelen vaak ook lichamelijke aandoeningen, medicatiegebruik en veranderingen in het dagelijks functioneren.

Tijdens een intake komt er veel informatie voorbij. Soms lukt het daardoor niet om alle onderwerpen rondom somatiek en leefstijl uitgebreid te bespreken.

In PUUR. kunnen behandelaren vastleggen dat bepaalde onderwerpen extra aandacht nodig hebben. Vervolgens verschijnen er signalen in het dossier die helpen om deze onderwerpen later op te pakken. “Als ik het dossier van een cliënt open, zie ik bovenin welke acties ik nog moet doen”, vertelt Lotte.

Denk aan het verder uitvragen van lichamelijke klachten, het bespreken van leefgewoonten of het uitvoeren van aanvullende metingen.

Ook bij metabole screening biedt het dossier ondersteuning. Zo kan Lotte metingen zoals bloeddruk, gewicht en buikomtrek registreren. Daarnaast kan ze zelf herinneringen instellen voor vervolgonderzoek, bijvoorbeeld om na enkele maanden opnieuw bloedonderzoek aan te vragen. Dat helpt haar om overzicht te houden en de lichamelijke gezondheid tijdens het behandeltraject te blijven volgen.

Voor Jan-Willem is vooral die tijdige opvolging belangrijk. “Als problemen pas aan het licht komen wanneer iemand al ernstige klachten heeft, ben je vaak laat. Door eerder te monitoren, kun je samen met de cliënt bijsturen op leefstijl en medicatie.”